TIẾT 29
BÀI 30
BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
Kiểm tra bài cũ
1) Tại sao cần truyền chuyển động?
Trả lời
Trong máy cần có các bộ truyền động vì:
Các bộ phận của máy thường đặt xa nhau và được dẫn động từ một chuyển động ban đầu.
Khi làm việc chúng có tốc độ quay khác nhau.
Kiểm tra bài cũ
Hãy cho biết các hình sau thuộc dạng truyền động nào ? Viết công thức tính tỉ số truyền của mỗi dạng.
1. ?
2. ?
i = ?
i = ?
=
=
i =
=
i =
1. Truyền động ma sát
2. Truyền động ăn khớp
=
Quan sát hình sau và cho nhận xét về dạng chuyển động của vôlăng; của kim máy may ?
Giữa vôlăng và kim máy may, bộ phận nào chuyển động trước, bộ phận nào chuyển động sau ? Chuyển động của chúng có giống nhau không ?
Bài 30: Biến đổi chuyển động
Tiết 29
Bài 30
I. Tại sao cần biến đổi chuyển động?
BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
Quan sát chiếc máy khâu đạp chân hình 30.1, suy nghĩ và cho nhận xét
Tại sao chiếc kim máy khâu lại chuyển động tịnh tiến được ?
Cơ cấu biến đổi chuyển động gồm những chi tiết nào ?
Hãy mô tả chuyển động của các chi tiết đó ?
BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I. Tại sao cần biến đổi chuyển động?
Trong máy cần có cơ cấu biến đổi chuyển động để biến đổi một chuyển động ban đầu thành các dạng chuyển động khác cho các bộ phận công tác của máy nhằm thực hiện những nhiệm vụ nhất định.
II. Một số cơ cấu biến đổi chuyển động
BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I. Tại sao cần biến đổi chuyển động?
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến (cơ cấu tay quay – con trượt)
CƠ CẤU TAY QUAY – CON TRƯỢT
CƠ CẤU TAY QUAY – CON TRƯỢT
1
2
3
4
a. Cấu tạo
CƠ CẤU TAY QUAY – CON TRƯỢT
b. Nguyên lí làm việc
Khi tay quay quay đều, con trượt sẽ chuyển động như thế nào ?
Khi tay quay quay đều, con trượt sẽ chuyển động tịnh tiến.
Tay quay và thanh truyền duỗi thẳng
Nhận xét xem trường hợp nào con trượt 3 đổi hướng chuyển động ?
b) Tay quay và thanh truyền hợp góc 900
c) Tay quay và thanh truyền chập nhau
d) Tay quay và thanh truyền hợp góc 2700
Nhận xét về sự biến đổi chuyển động
Khi tay quay 1 quay quanh trục A, đầu B của thanh truyền chuyển động tròn, làm cho con trượt 3 chuyển động tịnh tiến qua lại trên giá đỡ 4
Nhờ đó chuyển động quay của tay quay được biến thành chuyển động tịnh tiến qua lại của con trượt.
CÁC ỨNG DỤNG CỦA CƠ CẤU BIẾN CHUYỂN ĐỘNG QUAY THÀNH CHUYỂN ĐỘNG TỊNH TIẾN
(CƠ CẤU TAY QUAY - CON TRƯỢT)
Cơ cấu thanh răng – bánh răng
Bếp dầu
Nâng hạ mũi khoan
Cơ cấu vít – đai ốc
II. Một số cơ cấu biến đổi chuyển động:
BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I. Tại sao cần biến đổi chuyển động?
1. Biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến (cơ cấu tay quay – con trượt)
2. Biến chuyển động quay thành chuyển động lắc (cơ cấu tay quay – thanh lắc)
CƠ CẤU TAY QUAY – THANH LẮC
a. Cấu tạo
1
2
3
4
CƠ CẤU TAY QUAY – THANH LẮC
b. Nguyên lí làm việc
Hãy chọn những cụm từ thích hợp điền vào các chỗ trống để miêu tả hoạt động của cơ cấu tay quay - thanh lắc
Nếu tay quay là một khâu dẫn, khi ……………quay đều quanh trục A, thông qua ………………..làm ……………lắc qua lắc lại quanh trục D một góc nào đó.
Tay quay, Trục, thanh lắc, gía đỡ, thanh truyền.
Thanh truyền
Tay quay
Thanh lắc
D
A
A
D
4
D
4
D
4
D
A
4
D
A
4
D
A
4
D
C
3
1
B
2
Tay quay
Thanh truyền
Thanh lắc
Giá đỡ
NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC CỦA TAY QUAY – THANH LẮC
Nếu tay quay là một khâu dẫn, khi tay quay 1 quay đều quanh trục A, thông qua thanh truyền 2 làm thanh lắc 3 lắc qua lắc lại quanh trục D một góc nào đó.
A
D
4
D
3
1
B
2
A
C
Tay quay 3. Thanh lắc
Thanh truyền 4. Giá đỡ
Câu hỏi
Có thể dùng cơ cấu tay quay – thanh lắc để biến chuyển động lắc thành chuyển động quay tròn không ?
Ứng dụng
Trả lời
Cơ cấu tay quay- thanh lắc có thể dùng để biến chuyển động lắc thành chuyển động quay
Các ứng dụng của cơ cấu quay thành
chuyển động lắc
Quạt máy
Xe tự đẩy
GHI NHỚ
1. Cơ cấu biến đổi chuyển động có nhiệm vụ biến đổi một dạng chuyển động ban đầu thành các dạng chuyển động khác cung cấp cho các bộ phận của máy và thiết bị.
2. Các cơ cấu biến đổi chuyển động rất đa dạng, chúng được ứng dụng trong nhiều loại máy khác nhau như : đồng hồ, xe máy, ôtô và các máy công cụ.
Qua bài học này đã giúp cho các em những gì trong thực tế của cuộc sống ?
Có thể thay đổi hướng chuyển động theo yêu cầu hoạt động của các máy công tác  Giảm kích thước, nguyên liệu chế tạo máy công tác, tiết kiệm được năng lượng.
Củng cố bài
Nêu những điểm giống nhau và khác nhau của cơ cấu tay quay – con trượt, bánh răng thanh răng
Giống nhau
Khác nhau
Hai cơ cấu đều nhằm để biến đổi chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến và ngược lại.
Cơ cấu bánh răng – thanh răng có thể biến đổi chuyển động quay đều của bánh răng thành chuyển động tịnh tiến đều của thanh răng và ngược lại, còn trong cơ cấu tay quay – con trượt thì khi tay quay quay đều con trượt tịnh tiến không đều.
TRẢ LỜI
Củng cố bài
Hãy cho biết các đồ dùng trong gia đình sau đã ứng dụng cơ cấu biến đổi chuyển động nào ?
Trong quạt máy (có tuốc năng) ứng dụng cơ cấu tay quay – thanh lắc.
Trong bếp dầu (bộ phận điều chỉnh dây tim) có cơ cấu bánh răng – thanh răng.
Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà
Học thuộc ghi nhớ
Trả lời các câu hỏi SGK
Xem và chuẩn bị trước bài 31
Thực hành : Truyền và biến đổi chuyển động.
Mục tiêu
Hiểu được cấu tạo, nguyên lý hoạt động và ứng dụng của một số cơ cấu biến đổi chuyển động thường dùng.
Mục tiêu theo chuẩn kiến thức
Biết được cấu tạo, nguyên lý hoạt động và ứng dụng của một số cơ cấu biến đổi chuyển động.
Trình bày được khái niệm biến đổi chuyển động
Trình bày được vai trò của cơ cấu biến đổi chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến ; chuyển động quay thành chuyển động lắc.
Mô tả được cấu tạo của cơ cấu và trình bày được nguyên lí làm việc của hai loại cơ cấu trên.
Liệt kê được những ứng dụng trong kĩ thuật và thực tế của hai cơ cấu trên